هویت هر جامعه وابسته به فرهنگ، اعتقادات، باورها و رفتارها آنان می باشد. از جمله مقوله ای فرهنگ؛ زبان، گویشها و کنشهای اجتماعی در تعامل و تبادل اطلاعات شمرده می شود. ملتی که فرهنگ نداشته باشد، هویت ندارد و ملت که هویت نداشته باشد، مرده ی متحرک بیش نیست.! فرهنگ کشور ما که یکی از مقولات آن زبان فارسی (دری) می باشد و از گستره تاریخی عظیم به پهنایی تمدن بشری و از گستره جغرافیایی بزرگ از هند تا بغداد و از دریای عمان تا ماوراء النهر برخوردار می باشد. اگر بنا باشد ما افتخارات ادبی، علمی و دینی که در بستر این فرهنگ و تمدن به وجود آمده اند؛ از تاریخ و از گستره جغرافیایی این منطقه بگیریم، چه چیزی دیگری داریم که بتوان آن را در قالب یک تمدن به بشریت عرضه کنیم؟

دانشمندان بزرگ ما که محصول این حوزه تمدنی می باشند و امروز افتخار بشریت و مدنیت عقلایی به شمار می روند؛ از حوزه تمدنی پارسی برخاسته اند. شیخ الرئیس ابوعلی سینای بلخی، محمد جلال الدین مولوی بلخی، ابو نصر فارابی، خواجه عبد الله انصاری هروی، جامی هروی، ناصر خسرو بلخی، رابعه بلخی، سعد الدین تفتازانی، رودکی، بیدل، حکیم ابو القاسم فردوسی طوسی، عطار نیشابوری، خواجوی کرمانی، حافظ شیرازی، سعدی شیرازی، شمس تبریزی و... پرورش یافته گان این حوزه تمدنی هستند. 

سوگمندانه از طریق برخی رسانه ها مطلع شدیم که وزیر فرهنگ و توریزم کشور و اداره تحت امر وی برخی از فعالان و روزنامه نگاران را به جرم استفاده از زبان مادری خود (فارسی دری) که در قانون اساسی در کنار زبان مادری (پشتون) وزیر فرهنگ به رسمیت شناخته شده است، توسط وزارت فرهنگ و توریزم مجازات گردیده است! سئوالی که از وزیر فرهنگ سوز داریم این است که جناب خرم! اگر زبان پارسی را از قاموس زبان خود (پشتون) طرد نمایی چه کلمات و واژه های را می توانی جایگزین آن نمایی؟

چند درصد واژه ها پر کابرد زبان پشتون از واژه های رایج در زبان پارسی اقتباس و اخذ گردیده است؟

سایقه تمدنی و فرهنگی زبان شما به کجا ختم می شود؟ چند سال از نوشته "پته خزانه" می گذرد؟

آیا می شود از سابقه تاریخی زبان خویش برای ما بگویی تا حد اقل ما بی خبران از سابقه تاریخی و فرهنگی آن با خبر شویم؟ (البته ما به هیچ وجه قصد توهین به زبان هموطنان پشتو خود را نداریم و با دید احترام به آن می نگیریم آنچه مایه تأسف است آپارتاید زبانی و قومی وزیر فرهنگ ساز می باشد!)

خرم صاحب!

 واژه "خرم" را از کدام قاموس برداشتی و به عنوان تخلص برای خود انتخاب کردی؟ خرم یک واژه ناب پارسی است پس بهتر است اول از تخلص خویش آغاز کن که هر روز در رسانه ها به عنوان "خرم" مطرح می شوی، این کار یعنی ترویج کلمات خلاف "اصول فرهنگی و اسلامی"! باید اول خود را مجازات و جریمه نمایی و "تخلف" را در کارنامه خود ثبت کن بعد دیگران را!

 آقای خرم! اگر شما به فکر فرهنگ و زبان های رایج افغانستان هستید تا کنون چه کاری برای پیشرفت و تعالی آن انجام داده اید؟ و چقدر از امکانات باد آورده وزارت تحت امر خود را در مسیر توسعه فرهنگی کشور از جمله زبان های رسمی و رایج (پارسی و پشتون) انجام داده اید؟

آقای خرم! زمان آپارتاید تباری و زبانی سپری گردیده است و انحصار طلبی و تفوق جویی قومی، زبانی و منطقه ای برای شما فرهنگ نمی سازد اگر چنین بود باید هاشم خان و نعیم خان امروز به عنوان فرهنگ سازان تبار پشتون در دنیا مطرح می بود و باعث افتخار بشریت!

آقای خرم!

به این واژه ها دقت کن که کاربرد و ترویج این واژه ها عین رعایت "اصول فرهنگی و اسلامی" است و به عنوان یک افتخار فرهنگی در کارنامه فرهنگی- سیاسی جنابعالی ثبت خواهد شد: تغییر واژه نگارستان به "گالری" – "توریزم" به جای سیاحت – "کلتور یا کالچر" به جای فرهنگ – "فیشن" به جای قشنگ و زیبا – "یونیوریستی" به جای دانشگاه یا پوهنتون – " کالج" به جای "دانشکده یا پوهنخی – "رود" به جای خیابان – "سکتور" به جای بخش – " هاوس" به جای خانه – و...

بنا براین از دید وزیر محترم فرهنگ ورود واژه های اردو، انگلیسی، فرانسوی و... عین رعایت" اصول فرهنگ ملی و اصول اسلامی" است پس هر چه بهتر و بیشتر تقویت شود و به لایه های زیرین اجتماع تسری داده شود تا مردم ما با " فرهنگ ملی و اسلامی" بیش از گذشته آشنا شود و از سابقه تمدنی و فرهنگی خویش بی خبر نمانند! بر این اساس است که تابلوهای تبلیغاتی دکانها و مغازه های کابل و دیگر شهر پر است از واژه های اردو، انگلیسی و ... که وزارت فرهنگ و توریزم در مقابل آن ساکت و از خود هیچ واکنش و عکس العمل نشان نمی دهد و وظایف و مسئولیت های که براساس قانون به عهده دارد ایفا نماید.

در آخر بخشی از گزارش که در سایت بی بی سی در تاریخ 21/11/1386 منتشر شده است برای مزید اطلاع آورده می شود:

 مجازات برای به کارگیری زبان فارسی

مقامات وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان یک خبرنگار و دو مدیر مسئول خبر را به علت "استفاده از واژه های فارسی" در بلخ و کابل مجازات کرده اند.

در نامه ای عنوانی (خطاب به) تلویزیون محلی بلخ آمده است که بصیر بابی، گزارشگر محلی برای تلویزیون ملی افغانستان در مزارشریف، به علت "استفاده از کلمات خلاف اصول فرهنگی و اسلامی" برکنار شده و در سابقه کاری اش این "تخلف" تذکر داده شود.

این مجازات، سابقه کاری بیست ساله آقای بابی برای تلویزیون دولتی افغانستان را زیر سوال برده است.

همچنین دکتر ذبیح الله فطرت، رییس تلویزیون محلی بلخ و داوود احمدی، مدیر عمومی اطلاعات تلویزیون ملی افغانستان به همین علت، "مجازات نقدی" شده اند.

بصیر بابی در گزارشی برای تلویزیون ملی افغانستان که از کابل پخش می شود، واژه "دانشکده" را به جای "پوهنحی" و دانشگاه را به جای "پوهنتون" استفاده کرده بود.

وی همچنین "دانشجویان" را به جای "محصلین" بکار برده بود.

آقای بابی پیش از این نیز هشدارهایی از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان مبنی بر "خودداری از استفاده از کلمات بیگانه" دریافت کرده بود.

این خبرنگار افغان در مزارشریف می گوید که او هیچ جرمی را مرتکب نشده و فقط زبان مادری اش را که فارسی دری است، بکار برده است.

خبرنگار برکنار شده تلویزیون افغانستان افزود: "مجازات به جرم استفاده از زبان مادری ام، مضحک و خنده آور است."

اما مقامات وزارت فرهنگ افغانستان در بلخ گفته اند که آقای بابی خواسته که "قصدا" زبان بیگانه را در افغانستان مروج سازد.

این اقدام وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان در ولایت بلخ واکنشهای زیادی را برانگیخته است.

فرهاد عظیمی، استاد دانشگاه و رییس شورای ولایتی بلخ این حکم را غیرقانونی خوانده و آنرا محکوم کرده است.

قانون اساسی افغانستان هر دو زبان فارسی دری و پشتو را به رسمیت شناخته و آنها را زبانهای ملی خوانده است.

پیشتر نیز وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نام "نگارستان ملی" را به "گالری ملی" تغییر داد. جایگزین واژه "نگارستان" با "گالری" برخی از فرهنگیان افغانستان را نسبت سیاستهای این وزارت درقبال فارسی دری نگران کرده است.

22/11/1386