حادثه هشت ثور کابل؛ گمانه ها و انگیزه ها

هفت ثور و هشت ثور یاد آور چالشها و فرصتهای است که بیش از سه دهه مردم افغانستان را به خود مشغول کرده است. هرکس به این دو روز از دید خویش نگاهی ویژه و سمبلیک خود را دارند.

 گروهی هفت ثور (سالروز کودتای کمونیستی ها در افغانستان) را سرآغاز بدبختی و مشکلات مردم افغانستان می دانند و عده ای آن را آغاز رهایی از سلطه سیاسی حکومت آل یحیی و رسیدن به آرمان شهر که در نیمه ی را به تاریخ پیوست، تلقی می کنند.

هشت ثور و سالروز پیروزی مجاهدین نیز از این قاعده مستثنا نیست. گروهی از این روز به عنوان روز پیروزی جهاد، مقاومت و ارزشهای مبتنی بر آن می دانند و عده ای این روز را یاد آور تلخ جنگهای داخلی، رقابت منفی و ناسالم رهبران جهادی و تنگ نظری های آنان می دانند که محصول و خروجی این تز ویرانی بیشتر کشور از جمله شهر باستانی کابل می باشد.

ما در این نبشتار بدنبال صحت و سقم یا تأیید و رد این دو نوع اندیشه نیستیم بلکه نگاه گذارا به حادثه هشت ثور 1387 خواهیم داشت که در وراء این حادثه چه انگیزه و عواملی می توان جستجو کرد.

 در بدو امر چنین به نظر می رسد که این حادثه بسان حوادث گذشته ناشی از افراطیت گروه موسوم به طالبان می باشد که در پی ضربه زدند به روند تحولات جاری کشور و کسب امتیاز سیاسی – اجتماعی می باشند. لیکن این یک بعد بسیار ساده قضیه است و پدیده ها را باید در کنار هم و با دید ژرف تر و با در نظر داشت سایر عوامل و پارامترها نگاه و تحلیل کرد. از دید نگارنده احتمالاتی در حادثه هشت ثور مطرح است که نمی توان به سادگی از کنار آن گذشت هرچند در حال حاضر انگشت اتهام به سوی گروه طالبان و حزب اسلامی حکمتیار ( همانگونه که خود آنها مسؤلیت این حادثه را پذیرفته اند) نشانه رفته است اما عمق قضیه بیش از آن است که در ظاهر نشان داده می شود. در حادثه روز هشت ثور احتمالات زیر برجسته تر به نظر می رسد:  

1. گروه طالبان از طریق برخی افرادی نفوذی خویش در بدنه اردو و پلیس ملی کشور عامل این حادثه می باشد که این امر روند اخلال گری و ترور را سهولت بخشیده و حکومت افغانستان و حامیان بین المللی آن را با چالش روبرو می سازند.
2. حزب اسلامی افغانستان از طریق برخی از افراد موجود خویش در بدنه دولت و اردوی ملی به وجود آورنده این حادثه می باشد تا به عنوان مخالفین دولت از امتیازات سیاسی برخوردار شود.
3. نیروهای خارجی مستقر در افغانستان در وراء این حادثه قرار دارند زیرا جناب حامد کرزی در این اواخر در ظاهر از یک پرستییژ  استقلال طلبانه و قامت برازنده یک رهبر هویت خواه و ملی برخوردار گردیده و از برخی رفتار آنها ناراضی به نظر می رسد. نیروهای خارجی برای زهر چشم گرفتن از وی و شکستن استقلال خواهی وی، طراح و مجری این درام گردیده اند که با زبان بی زبانی به کرزی این سیگنال را فرستاده اند که "جناب پرزیدنت کرزی با ترور" فاصله بسیار اندکی داری! پس به هوش باش.
4. ضعف اردو و پلیس ملی باعث رخنه افراد نفوذی طالبان و القاعده در بدنه نیروهای امنیتی گردیده و اگر این روند به صورت فعلی ادامه پیدا کند، تا سالها تأمین امنیت اجتماعی و استقرار امنیت توسط آنان سراب بیش نخواهد بود. متأسفانه جذب نیرو در اردو و پلیس ملی بدون کدام ضابطه و معیار خاصی صورت می گیرد که ورود افراد فرصت طلب و طرفدار طالبان در بدنه این نهاد را به آسانی میسر ساخته است. 
5. نیروهای از درون حاکمیت طراح و مجری این حادثه می باشند. این مظنه از آنجا تقویت می شود که برخی از افراد و نزدیکان قدرتمند رییس جمهوری تجلیل از پیروزی جهاد و مقاومت مردم افغانستان را تجلیل از مجاهدین و امتیاز برای آنان می شمارند و لذا با طرح ترور ظاهری نا موفق حامد کرزی بدنبال دو هدف می باشد: اول جلوگیری از برگزاری این مراسم و تضعیف مجاهدین. دوم کسب وجهه و مقبولیت بیشتر برای حامد کرزی.

با توجه به آنچه بیان گردید  گزینه پنجم از همه مهمتر و قوی تر به نظر می رسد. زیرا از نحوه وقوع حادثه و اینکه تعداد اندکی از شرکت کنندگان در این حادثه تروریستی کشته یا مجروح گردیدند، با عنایت به نزدیکی افراد مورد سوء ظن و تروریست به محل حادثه، حجم فاجعه و حادثه به مراتب بیشتر و وحشتناک تر به نظر می رسید. بنابراین در وراء این حادثه افراد از قبل با توجیه کافی و حد اقل تلفات انسانی در نظر گرفته شده است و محل فیر گلوله ها نیز این فرضیه را تقویت می بخشد. به یاد داشته باشیم که نتیجه نهایی تحقیقات افراد دخیل در وراء این حادثه تروریستی مانند حوادث تروریستی گذشته هیچگاه رسما و مستند اعلام نخواهد شد و اخذ مدارک و فیلم های خبرنگاران حاضر در صحنه نیز بر اساس همین فرضیه قابل توجیه است.  

نکته که ممکن است این فرضیه را مخدوش نشان دهد، پذیرش مسئولیت این حادثه تروریستی از طرف سخنگوی طالبان یا حزب اسلامی حکمتیار می باشد؛ اما در دنیایی سیاست و کسب امتیاز توسط اپوزیسیون مسلح از هر طریق حاصل شود و لو با پذیرش تحرکات و اعمال تروریستی یک امر کاملا قابل توجیه می باشد زیرا چنین گروههای بدنبال کسب امتیاز از هر مجرا و از هر طریق ممکن می باشند، بنابراین پذیرش مسئولیت حمله تروریستی کنونی نیز از این قاعده مستثنا نیست.

نتیجه منفی که از این حادثه نصیب مردم افغانستان گردید، انحراف افکار عمومی داخل و خارج از کشور از مشکل فعلی (تورم شدید و افزایش نرخ مواد خوراکه و مشکلات کمر شکن بیکاری مردم و اعتصاب دو هفته ای نمایندگان پارلمان) به مسأله امنیتی گردید که در این میان مردم مظلوم افغانستان بیش از کاخ نشینان متضرر گردید. کاخ نشینان تنها افکار عمومی را متوجه خود ساختند و برای مدتی افکار عمومی را از این طریق از توجه به مسأله اصلی مخدوش و منحرف ساختند.

نکته دیگر عدم دقت برخی از رسانه های خارجی در انعکاس اخبار مربوط به این حادثه بود که متأسفانه چگونه بدون تحقیق و دقت لازم، خبر کشته شدن یا زخمی شدن شخص رییس جمهور و معاون دومش را بعد از حادثه مطرح کردند که این عدم دقت نهایتا به افول اعتماد عمومی از این رسانه ها منجر خواهد گردید و امیدواریم که این رسانه ها دیگر با اندیشه و دید مخاطبان خویش بازی نکنند.   

9 ثور 1387