ثبت دارائی‌های کرزی دیرهنگام اما نیک

آقای کرزی در این اواخر دست به اقدامات نیک و عامه پسند زده و می زند. ابراز نارضایتی از کشتار مردم عادی توسط نیروهای خارجی تا ثبت اموال منقول و غیر منقول خویش. آقای کرزی چند سال پیش نیز از ثبت دارایی و اموال کابینه و کرسی نشینانش گپ و گفتاری به میان آورده بود، لیکن متأسفانه بسیار زود به فراموشی سپرده شد و هیچ وزیر و مشاوری آقای کرزی حاضر به ثبت اموال و دارایی خود نگردید. تا جای که ذهن و حافظه قاصر من به یاد دارد حتی خود جناب کرزی نیز چنین کاری را انجام نداد.

معاش 24 هزار افغانی، دارایی منقول ده هزار دلاری در یکی از بانک های خارجی و زیور آلات پنجصد هزار افغانی همسر کرزی در تاریخ افغانستان به عنوان ثروت و سرمایه پیشقراول اولین شخص مملکت ثبت گردید. این عمل برای کسانی که در هرم قدرت در کشور که آلوده به فساد گسترده مالی و اداری است، از اهمیت فوق العاده برخوردار است. به وضوح دیده شده است برخی از قدرت مندان که در پله های پایین هرم قدرت قرار دارند، بعد از مدتی فربه از سرمایه و ثروت منقول و غیر منقول می گردد. احداث شهرک و بلند منزل های (منازل چند طبقه) کذایی در شهرهای بزرگ کابل، قندهار، جلال آباد، هرات و مزار شریف توسط افراد و اشخاص که روزی محتاج نان خوردن خود بودند، با این تحلیل قابل هضم و درک است. از این جهت اعلام آمادگی کرزی برای ثبت دارایی و املاک خود، شاید فتح بابی باشد برای دیگر اصحاب و یاران وی که اینک در هرم قدرت و حاکمیت فعلی حضور دارند و شاید روزی به این سیره و سنت بپیوندند. 

البته آقای کرزی می تواند از قدرت و اختیارات خود جهت ثبت دارایی و اموال همکاران خود در دولت و حکومت استفاده نموده و آنها را وادار به این کار نماید اما گویا در افغانستان همه چیز بر اساس زد و بند و بده و بستان تعبیه شده است و تمام کارهای نیک به نحو سمبلیک انجام می شود تا واقعیت و تبدیل آن به یک فرهنگ.

یکی از کارهای نیک و شایسته زمامداری زمان آقای کرزی گزارش دهی سالیانه وزراء و سایر همکاران وی بود که از سال 1384 آغاز و تا کنون نیز جریان دارد. هرچند این عمل، حساب دهی مسؤولان به مردم نام نهاده شده است اما بیشتر گزارش دهی صادق است تا حساب دهی! وزراء و سایر مسؤولان با ارایه گزارش بلند بالا از کارکرد مثبت خود در جمع اصحاب رسانه حضور می یابد لیکن بدون کدام مستند و آمار واقعی که قناعت مردم و اصحاب رسانه را جلب نماید. البته این بدان معنا نیست که این کار ارزش ندارد بلکه نفس کار بسیار ارزشمند است اما نحوه ارایه گزارش دهی بجز سال اول گزارش دهی (1384) بسیار گنگ و غیر شفاف و کلی است.

حتی وزارتخانه ها و وزیران مربوطه در نشریات چاپی و الکترونیکی منسوب به وزارت خویش از ارایه آمار و ارقام فعالیت های خویش و ضمیمه کردن مستندات کاری خود ناتوان و عاجز اند. بنابراین اگر کسی بخواهد از فعالیت های انجام شده وزراء و سایر ارگانها در طی یکسال مالی و کاری اطلاع حاصل کند، بجز چند موارد کلی و غیر شفاف چیزی دستگرش نمی شود. از باب نمونه مدتی دنبال اطلاعات در مورد مکاتب فعال و غیر فعال، مکاتب دارای ساختمان و تعمیر و بدون آن، آمار ریز از محصلان بر اساس تفکیک صنف، ولایت، ولسوالی، جنسیت، تعداد معلمان و آموزگاران مسلکی و غیر مسلکی بودم که بعد از مراجعه مکرر به گزارش سالانه وزیر معارف و سایت وزارت معارف، متأسفانه اطلاعات لازم و مفیدی حاصل نگردید و تنها اخبار روز مره (بدون آرشیف از مطالب قبل) و ارایه آمار کلی پنج یا شش میلیون محصل به چشم می خورد. در بسیار موارد نشریات اطلاع رسانی و الکترونیکی وزارت مربوطه مدتها به روز نمی شود.

سایر وزارتخانه ها (وزارتخانه های احیاء و انکشاف دهات، آب و انرژی، صحت عامه، فواید عامه، و..) نیز چنین مشکلی را دارد که سوگمندانه به امر اطلاع رسانی مفید و شفاف اصلا ارج قایل نیستند و حتی آمار یکساله فعالیت آنها به صورت اجمال نیز در نشریات الکترونیکی (سایت) قابل دسترسی نیست. برخی از وزارتخانه ها (مثل وزارت امور خارجه) تنها به زبان انگلیسی به اطلاع رسانی می پرازد که گویا این وزارت خانه متعلق به مردم افغانستان که با زبان فارسی دری و پشتو سخن میگوید، نیست. برای درستی و عدم درستی مطلبم به برخی از وبسایت ها و نشریات آنها مراجعه شود که اصل آگاهی دادن به مردم و اطلاع رسانی شفاف و مفید چند درصد رعایت می شود.

نکات قابل تأمل در ثبت دارایی پرزیدنت کرزی

هرچند آقای کرزی مدعی شد که نه زمین دارد و نه خانه و باغ و موتر و تنها سرمایه او به چند هزار دالر منحصر می شود، اما باید گفت که آقای کرزی؛

1. چرا همان مقدار دارایی خویش را بجای بانکهای اروپایی یا آمریکایی در یک بانک افغانی به ودیعه نگذاشته‌ای؟ این کار نهایت بی اعتمادی تان را نسبت به منابع داخلی و بانک‌های افغانی نمی رساند پس شما چرا؟ 
2. برخی از اطرافیان تان از جمله برادران معزز شما بسیار فربه‌تر از سابق به فعالیت سیاسی و اقتصادی رو آورده اند و اینک به یک غول اقتصادی با پشتوانه سیاسی یا مافیای اقتصادی آغشته با مواد مخدر در افغانستان و خارج از آن تبدیل شده اند و در بسیار از شرکتهای تولیدی و تجاری سهامداران عمده و منحصر به فرد به حساب می‌آیند. در بهترین حالت و برداشت اگر شما را سهیم و شریک در آن موارد ندانیم اما انصاف و واقعیت گرایی می‌بایست شما را بر آن می‌داشت که جلو سوء استفاده "برادران کرزی" (محمود و قیوم و...) را از موقعیت خود می‌گرفتید که متأسفانه تا کنون این کار را نکرده اید.
3. به زعم بسیاری از آگاهان اطرافیان شما از موقعیت استثنایی تان قطع نظر از سایر موارد، سوء استفاده های مالی کلان نموده اند و شما آگاهانه یا ناآگانه نادیده گرفته اید، که این خود بزرگترین ضربه به حیثیت و اعتماد عمومی شماست. عدالت اجتماعی و رفاه عمومی در این مجال قربانی خواسته‌های اطرافیان تان گردیده است و در برخی موارد با انکار فساد گسترده موجود در گستره دولت تان، مفسدان و تبهکاران اقتصادی – سیاسی را حمایت نموده و زمینه ظلم بیشتر و اجحاف به مردم را فراهم می‌کنید. مگر نشنیده اید که "الملک یبقی مع الکفر و لا یبقی مع الظلم" .

سخن آخر اینکه؛ امید است که این کردار نیک و دیرهنگام کرزی به عنوان یک واقعیت عینی ضروری به فرهنگ عمومی در میان نخبگان سیاسی ما تبدیل شود و هرکس که به سمت و مسؤولیت می‌رسد در آغاز و پایان آن ثبت دارایی نموده تا از حیف و میل بیت المال و اموال عمومی جلوگیری به عمل آید و دیگر ما شاهد چپاول اموال عمومی توسط زورمندان و کرسی نشینان و افراد مادون آنها نباشیم.     

12/1/1388