جرگه ای امن منطقه ای؛

راهکار کهنه برای چالشهای مدرن

بعد از مدتهای زیاد که برای برگزاری جرگه امن منطقه ای سرمایه گذاری و اطلاع رسانی صورت گرفت و کمیسیون تحت زعامت فاروق وردک برای برگزاری آن ایجاد گردید؛ بالآخره قرار است روز پنجشنبه 18/5/1386 اولین نشست آن در کابل برگزار گردد.

 سؤال اساسی این است که آیا این نشست عنعنوی می تواند چالشهای موجود در دوسوی خط دیورند را که تا مرکز سیاسی کشورهای افغانستان و پاکستان نیز تسری کرده است، حل سازد؟

آیا برگزاری این جرگه همانند جرگه های عنعنوی و تباری مشکلی دیگر بر مشکلات موجود در دو کشور واقع در دو سوی خط دیورند نمی افزاید؟

آیا چالشهای مدرن که تحت عنوان "تروریزم، مواد مخدر و سلفی گری" از شرق آسیا تا اروپا و آمریکا گسترده شده است و به شکل حاد آن در افغانستان، عراق و پاکستان بروز کرده اند؛ با سنت تباری تحت عنوان "جرگه امن" قابل حل است؟

آنچه که از قرائن و شواهد موجود بدست می آید این است که این آخرین شانس جناب پرزیدنت کرزی و جنرال مشرف است که با حمایت و تشویق کاخ سفید به این "روش کهنه"  برای حل " چالش مدرن" رو آورده اند و برای به ثمر نشستن آن مدتهاست که در ابعاد مختلف هزینه کرده اند. اگر در نشست کنونی نتیجه قابل قبول برای این دو رئیس جمهور حاصل نشود، امیدی به برطرف شدن این مشکل در سطح جهانی نیز بسیار تضعیف خواهد شد. آن کس که از همه بیشتر برای موفقیت این نشست تلاش می کند و به فرجام نیک آن دلگرم کرده است، جناب کرزی و طرف افغانی این جرگه می باشد. طرف پاکستانی بخصوص جنرال مشرف تمایل چندان برای حل چالش تروریزم و ریشه کن شدن آن از منطقه ندارد بلکه برای تداوم بحران موجود و افزایش ناامنی به طور سیستماتیک از برخی جریانهای مرتبط با القاعده و طالبان با اطلاع کشورهای غربی حمایت می کنند البته حوادث مسجد لعل تلنگاری بود که رویای شیرین دولت پاکستان را آشفته ساخت و آنها را متوجه خطر بالقوه جریان موسوم به "تروریست، القاعده و طالبان" نمود. همانگونه که از رفتار کنونی دولتمردان پاکستان هویداست، تا هنوز پاکستان همان اهداف استراتیژیک خود را دارد که حمایت از طالبان و القاعده را منبع و ممری برای درآمد سرشار عایدات اقتصادی و نظامی از کشورهای غربی و شیوخ دستار بسر اعراب و تقویت جبهه مبارزه با رقیب دیرینه خود؛ هند می دانند. کشورهای عربی برای دور شدن از شر شهروندان رادیکال خود و مصون ماندن از برخورد با آنان، برای کشور پاکستان امتیازات زیادی اقتصادی در نظر گرفته تا این کشور به طور جدی مزاحم جریانهای تندرو که از این کشورها به پاکستان صادر گردیده است نشود و اگر می بینیم که بعد از شش سال از تهاجم نیروهای آمریکایی و غربی به بهانه مبارزه با تروریزم و القاعده به افغانستان و تعیین جوایز ارزشمند برای دستگیری بن لادن و دستیارانش، تا هنوز موفق به دستگیری آنان نگردیده اند در این راستا قابل تفسیر است.

کرزی و "جرگه ای امن منطقه ای"       

آنچه در بدو امر به ذهن می رسد این است که با توجه به استقرار حکومتهای قانونی و وجود پارلمان و نهادهای قانونی در دو کشور؛ چرا سیاستمداران این دو کشور به "جرگه امن منطقه ای" پناه برده اند؟ راستی این چالش از طریق نهادهای قانونی مزبور قابل حل نیست؟ و اینکه جناب کرزی از این "راهکار کهنه" در قبال "چالش مدرن" طرفی خواهد بست؟  

به نظر می رسد که این نشست نتیجه ملموس و قابل توجهی برای جناب پرزیدنت کرزی و طرفی افغانی این نشست نخواهد داشت که می توان این عدم موفقیت را به دلائل ذیل مرتبط دانست:

1. گروه طالبان که در واقع طرف اصلی این جرگه است، آن را تحریم کرده است و جنگجویان این گروه بیش از هر زمان دیگر مانور قدرت می دهند و سناریوی گروگان گیری شهروندان کوریای جنوبی توسط طالبان در آستانه برگزاری این جرگه با هدف تحت الشعاع قرار گرفتن جرگه مذکور اجرا گردیده است.
2. گروه طالبان که از لحاظ تباری مربوط به قوم پشتون هستند، موقعیت کنونی کرزی و تیم افغان ملتی ها را به نفع قوم پشتون تفسیر نمی کنند بلکه آنها بر حاکمیت استبدادی و اقتدارگرایانه تبار خود که وارثان پادشاهان گذشته می دانند، تأکید می ورزند و شرکت اقوام و ملیتهای دیگر در هرم قدرت را توهین به تبار خود پنداشته و از این رو برای سرنگونی دولت کرزی تلاش می ورزند.
3. بر اساس برخی از گزارشها پشتون های وزیرستان شمالی و جنوبی پاکستان و پشتونهای طرفدار طالبان آن سوی خط دیورند در "جرگه امن" حضور ندارند که در صورت عدم حضور آنان از چالش موجود کاسته نمی گردد بلکه بر حجم آن افزوده نیز می گردد. بنا براین "جرگه امن" تبدیل به "جرگه بحران" خواهد شد.
4. دولت پاکستان بنا به دلایلی که در بالا به آن اشاره شد، خواستار موفقیت جرگه مذکور نمی باشد بلکه با حضور فیزیکی خود در این نشستها و تأیید آن بدنبال تغییر دیدگاه جهانی به پاکستان به عنوان حامی تروریزم و دهشت افگنی و کسب وجهه  بین المللی می باشد.

بنا براین جرگه امن همانند کمیسیون تحکیم صلح ره به جای نخواهد برد و جز ضیاع بیت المال و تحمیل هزینه سنگین بر ملت افغانستان دست آورد نخواهد داشت زیرا تا منافع برخی از بازیگران صحنه افغانستان تأمین نشود، اجازه نخواهد داد که طالبان و هم تباران شان در دو سوی خط دیورند به پروسه صلح بپیوندند. امروز مبارزه با نیروهای خارجی شعاریست که طالبان دو سوی خط دیورند با قطع نظر از موقعیت جغرافیایی خود به آن رو آورده اند و جان و مال مردم افغانستان را به بهانه مبارزه با نیروهای خارجی برای خود حلال و روا می پندارند و اگر از لحاظ اعتقادی و قرآن کریم و سنت نبوی بسنجیم آنان هیچ توجیهی شرعی و عقلی برای قتل و کشتار مردم بی دفاع ندارند. گویا طالبان کرام! قول خداوند متعال را ندیده اند که در قرآن کریم می فرماید: "من قتل نفسا بغیر نفس او فساد فی الارض فکأنما قتل الناس جمیعا" هر کس،  انسانی را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روی زمین بکشد، گویا تمام مردم را کشته است. «سوره مائده،  آیه 32.» آیا مردم افغانستان چه گناهی مرتکب شده اند که زعماء طالبان و رهبران آن کشتن مردم را تجویز کرده اند؟ و هر روز شهروندان بی دفاع  و غیر نظامی افغانستان و خارجی را از طریق حملات انتحاری، گروگانگیری و حملات کور نظامی به قتل می رسانند. البته حملات ددمنشانه نیروهای خارجی به مردم ملکی نیز همان قباحت را دارد لذا از دید ما کشتار غیر نظامیان چه توسط طالبان و القاعده و چه توسط نیروهای خارجی محکوم است.   

نکته پایانی