غرجستان

اساس زندگی انسان ها چه موحد و چه مشرک بر مبنای نیازها و مسائل زیستی مرتبط با اقتصاد و امور مالی بنا گردیده است. زندگی انسان بدون در نظر داشت مسائل اقتصادی و امور مالی از قوام لازم برخوردار نخواهد بود. انسان ها می‌توانند از پتانسیل اقتصادی برای سعادت و نیک بختی این جهان و جهان دیگر خود بهره گیرد، شالوده زیست انسان بر استوانه‌های اقتصادی متکی است و انسان می‌تواند با تکیه بر آن بسیار از مشکلات هم‌نوعان خود را حل سازند. بر اساس دستور العمل‌های مرتبط با وحی و آفریننده جهان هستی و جانشینان حضرت باری ، روابط مالی و اقتصادی در جامعه بایستی بر مبنا و در راستای یک هدف (تأمین سعادت و کمال انسان و متصل شدن به ذات باری تعالی) انجام شود و الا انباشته شدن ثروت و تراکم اموال به تنهای موجبات سعادت و کمال انسان و ایصال الی المطلوب را فراهم نخواهد کرد.

بنابراین بدون روابط سالم و مشروع اقتصادی چه در جامعه و چه در ارتباطات فردی و خانوادگی، نیل به این هدف محقق نخواهد شد. یکی از شاهراه‌های که انسان را به این هدف نزدیک می‌سازد؛ مسائل عبادی و انجام واجبات است. انجام درست عبادات که مورد قبول حضرت حق قرار گیرد و ما را به سوی هدف، یک گام به جلو هدایت سازد، متوقف بر روابط ضابطه‌مند و مشروع اقتصادی است. لذا قبولی بسیاری از طاعات و عبادات از جمله:

   نماز متوقف بر ارکان و شرایط است. یکی از آن شرایط، شرایط لباس نماز‌گزار است. اگر لباس نماز‌گزار از مال حلال تهیه نشده باشد، عبادت نماز‌گزار باطل است و فاقد اثر. بطلان عبادت نماز گزار ناشی از روابط ناسالم اقتصادی (دزدی، فریب، حیله، غش در معاملات، ظلم، غصب اموال دیگران، عدم پرداخت مالیات اسلامی، رشوه «زکات ، خمس و...» خود داری از کمک به نیازمندان و...) می‌باشد.

بنابراین در صورت که روابط اقتصادی، ناسالم و غیر مشروع باشد؛ عبادات و سایر کردارهای نیک فرد در پیشگاه ذات احدیت ارزشی ندارد. در برخی از روایات آمده است؛ در صورت که "فرد یک لقمه از مال حرام مصرف کند تا چهل شبانه روز عبادات و دعاهای وی مستجاب نمی‌شود"[1] و " انجام امور عبادی وی بسان ساختن ساختمان بر روی ریگها، متزلزل محسوب می‌شود".[2] و "در صورت که شخص مالیات اسلامی (زکات) ثروتش را پرداخت نکند، نماز وی مورد پذیرش حق تعالی نیست؛ کسی که نمازش باطل باشد، دین ندارد، کسی که دین نداشته باشد، حج و جهاد وی پذیرفته نیست".[3]

با توجه به مطلب که بیان شد؛ در جزوه ای حاضر برخی از روایات و احادیث "نبوی" که با موضوعات اقتصادی مرتبط بوده و در واقع شالوده سیستم اقتصاد اسلامی، روابط چند سویه ای اقتصادی انسانها؛ روابط انسان ها با همدیگر و روابط اقتصادی انسان با خدا و خود را پایه ریزی نموده‌اند، در مجموعه ای تحت عنوان "ارزشهای پایدار اقتصاد اسلامی‌در احادیث پیامبر اعظم" گرد آوری شده‌است. برای تبیین و توضیح هدف مورد نظر از تدوین این "مجموعه"؛ بیان چند نکته لازم و ضروری به نظر می‌رسد:

1. در این مجموعه، احادیث که مرتبط با یکی از موضوعات اقتصادی است، از همان بعد مورد توجه قرار گرفته است در حالی که در یک روایت ممکن است چندین موضوع مطرح شده باشند، لذا سعی شده است حدیث به صورت کامل آورده شود تا خوانندگان گرامی‌ کلمات ارزشمند پیامبر اکرم ( ص) را به نحو کامل دریافت کنند زیرا گفتار آن حضرت "نور" است و متصل به ذات احدیت"و ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی"[4] که بسان آب زلال بر جانهای تشنه حیات می‌بخشد. اما فراز مورد نظر همان بخشی است که یکی از مسائل مرتبط با موضوع اقتصادی را طرح نموده است.
2. احادیث پیامبر بزرگوار اسلام (درود خدا بر او و خاندان پاکش باد) در منابع مختلف اسلامی اعم از منابع روائی، تفسسیری، فقهی، تاریخی و سیره ثبت و ضبط شده است. از آنجاکه جای گردآوری احادیث و روایات پیامبر اعظم (ص) در موضوع و سیاست های مختلف اقتصادی و ارزشهای حاکم برآن از منظر "احادیث نبوی" در یک مجموعه‌ای دسته‌بندی شده و سهل‌الوصول خالی بود؛ تصمیم گرفته شد تا این مجموعه گردآوری گردد.
3. روایات که در این مجموعه گردآوری شده است، ارزشها و زیر ساختهای "مکتب اقتصادی اسلام" را از منظر احادیث نبوی و گفتار پیامبر اعظم (ص) از زوایای مختلف و متنوع به ما می‌نمایاند، و در آغاز هر موضوع تلاش گردید که آیات مربوط به همان موضوع به عنوان سر آغاز گفتار نیز آورده شود.
4. ترجمه احادیث بر مبنای ترجمه‌ی محتوایی صورت گرفته است که تلاش بر حفظ و انتقال پیام محتوای حدیث بود؛ بنابراین از ترجمه تحت اللفظی تا حد ممکن اجتناب شده است و در برخی موارد، لازم بین در برگردان حدیث آورده شده است. ترجمه آیات مقتبس از "ترجمه قرآن کریم" آیت الله مکارم شیرازی می باشد.
5. مجموعه حاضر در پنج بخش تنظیم گردیده است که هر بخش حاوی چندین فصل و زیر مجموعه می‌باشد. در ترتیب بخشها (بخصوص بخش اول تا سوم) روش حاکم در مباحث رشته متداول اقتصاد مورد عنایت بوده است از این رو بخش اول، موضوعات مرتبط با تولید و بخش دوم مطالب مربوط به توزیع و بخش سوم موضوعات مرتبط با مصرف را به خود اختصاص داده است. بخش چهارم هرچند خارج از دایره سه بخش قبلی به حساب نمی‌آید اما با توجه به اهمیت آن (مبارزه با فساد اقتصادی و ممنوعیتهای اقتصادی) در بخش جداگانه‌ی تنظیم گردید. بخش پنجم از لحاظ ماهیتی مربوط به فقه معاملاتی و حقوق می‌باشد اما چون ارتباط با موضوع جزوه داشت، تحت عنوان بخش پنجم افزوده شد.
6. یقینا این کار تهی از کاستی و نقص نیست اما امید است با تذکرات سودمند خود، مارا در این مسیر یاری رسانده و مشمول حدیث نبوی " المؤمن مرآة لاخیه المؤمن"[5] بوده و پیروان صادق برای پیامبر بزرگوار (ص) اسلام باشیم. از انتقادات، راهنمائیها و پیشنهادات سازنده شما بزرگواران صمیمانه استقبال می‌شود. ایمیل زیر آماده دریافت انتقادات و پیشنهادات شما عزیزان می‌باشد.

tavasoli2525@yahoo.com